BM’de Tarihi Oturum: “Nefret Döngüsünü Kırmak: Avrupa’daki Romanların Hakları ve Sesleri”
Birleşmiş Milletler (BM), Avrupa’da kökleşmiş ayrımcılık ve nefret söylemine karşı Roman toplumunun haklarını savunmak adına uluslararası kamuoyunu bir araya getiren kritik bir etkinliğe ev sahipliği yaptı. 17 Haziran 2026 tarihinde gerçekleştirilen ve BM Web TV üzerinden tüm dünyada canlı yayınlanan “Nefret Döngüsünü Kırmak: Avrupa’daki Romanların Hakları ve Sesleri” başlıklı panelde, Roman bireylerin karşı karşıya kaldığı sistematik dışlanma ve hak ihlalleri ele alındı.
Hak İhlallerine Karşı Küresel Çağrı
Etkinlik, Avrupa genelinde yükselişe geçen aşırı sağ eğilimler ve yabancı düşmanlığının pençesinde olan Roman topluluklarının sesini uluslararası arenaya taşımayı amaçladı. Canlı yayında söz alan insan hakları savunucuları, diplomatlar ve Roman toplumu liderleri; eğitim, istihdam, barınma ve adalete erişim noktalarında yaşanan eşitsizliklerin altını çizdi.
Panelde öne çıkan başlıca konular şunlar oldu:
- Sistematik Ayrımcılık: Avrupa’nın en büyük etnik azınlıklarından biri olan Romanların günlük yaşamda ve yasal süreçlerde maruz kaldığı “Roman karşıtlığı” (Antigypsyism) mercek altına alındı.
- Gençlerin ve Kadınların Sesi: Roman kadınların ve gençlerin toplumsal yapı içerisindeki çifte ayrımcılığa uğradığı belirtilerek, karar alma mekanizmalarına katılımlarının artırılması gerektiği vurgulandı.
- Medya ve Nefret Söylemi: Dijital platformlarda ve geleneksel medyada Romanlara yönelik üretilen ön yargılı dilin, fiziki şiddeti ve sosyal izolasyonu nasıl körüklediği somut örneklerle ortaya kondu.
“Nefret Döngüsü Ancak Ortak İradeyle Kırılabilir”
Toplantıda konuşan BM yetkilileri ve insan hakları temsilcileri, Roman haklarının sadece bir azınlık meselesi değil, evrensel bir insan hakları ve demokrasi sınavı olduğunu ifade ettiler. Yapılan ortak açıklamada, Avrupa devletlerine ulusal entegrasyon stratejilerini kağıt üzerinde bırakmayıp, sahada etkin bir şekilde uygulama ve nefret suçlarına karşı cezai yaptırımları artırma çağrısında bulunuldu.
“Roman toplumunun sesini kısmak, Avrupa’nın ortak değerlerini susturmaktır. Bu nefret döngüsünü kırmak, ancak kökleşmiş ön yargılarla yüzleşmek ve yasal korumaları tavizsiz uygulamakla mümkündür.”
BM Web TV ekranlarından küresel düzeyde yoğun ilgi gören etkinlik, Roman hakları mücadelesinde uluslararası izleme mekanizmalarının daha aktif kullanılması gerektiği kararlılığıyla sona erdi.
Etkinlik, BM Genel Kurulu tarafından ilan edilen “18 Haziran Uluslararası Nefret Söylemiyle Mücadele Günü” etkinlikleri kapsamında, New York’taki BM Genel Merkezi Konferans Salonu 4’te resmi bir “yan etkinlik” (side event) olarak düzenlendi.
Etkinliğin Önemli Konuşmacıları ve Detayları
- Yüksek Düzeyli Açılış: Yunanistan’ın BM Daimi Temsilcisi Aglaia Balta, BM Soykırımın Önlenmesi Özel Danışmanı Chaloka Beyani ve Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi Romanlar ve Göçebeler Genel Raportörü Georgios Stamatis açılış konuşmalarını gerçekleştirdi.
- Panelistler: Avrupa Roman Sanat ve Kültür Enstitüsü (ERIAC) Direktörü Anna Mirga-Kruszelnicka, Rroma Vakfı Direktörü Dr. Stéphane Laederich, Instituto de Cultura Gitana Direktörü Dr. Ismael Cortés ve Nefret Söylemi İzleme ve Bilgi Merkezi’nden (MIA) Mustafa Jakupov gibi Roman hakları mücadelesinin en önemli isimleri panelist olarak yer aldı.
- Kapanış: Kapanış konuşmasını ise BM Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktörü Gwi Yeop Son yaptı.
- Odak Noktası: İkinci Dünya Savaşı sırasında Romanlara yönelik işlenen vahşet suçları (Roman Soykırımı – Samudaripen) ile günümüzde Avrupa’da yükselen Roman karşıtlığı (antigypsyism) arasındaki bağlar ve nefret söylemiyle mücadele yöntemleri tartışıldı.
Panelistler, koruyucu yasal düzenlemelerin kağıt üzerinde kalmaması ve uluslararası izleme mekanizmalarının etkinleştirilmesi çağrısında bulundu.
Etkinliğin kapanış konuşmasını yapan BM Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktörü Gwi Yeop Son, nefret söylemini kırmanın ve toplumsal empatiyi yükseltmenin modern demokrasilerin en temel sınavı olduğunu ifade etti.
