Sırbistan’da Gazeteci Sürgünü
RSF, AB-Balkan Bölgesinde Eşi Görülmemiş Bir Tabloya Dikkat Çekiyor
Kaynak: Reporters Without Borders (RSF), 20 Ağustos 2026 tarihli açıklama Haber linki: https://rsf.org/en/serbia-rsf-raises-alarm-about-growing-number-exiled-journalists-unparalleled-eu-balkans-zone
Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütü, 20 Ağustos 2026’da yayımladığı açıklamada Sırbistan’ı Avrupa Birliği (AB) ve Balkan bölgesinde gazetecilerin mesleki nedenlerle ülkeyi terk etmek zorunda kaldığı tek ülke olarak tanımladı. RSF, konuyla ilgili Avrupa Komisyonu’nu ve AB üye devletlerini Sırbistan’daki basın özgürlüğü karnesine göz yummamaya çağırdı.
Vidojković vakası: Tehditler sürgünde de bitmiyor
RSF’nin aktardığına göre, Danas gazetesi köşe yazarı ve Nova.rs platformunda yayınlanan “Dobar, loš, zao” (İyi, kötü, çirkin) podcast’inin sunucusu Marko Vidojković, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in başlattığı bir karalama kampanyasının hedefi olduktan ve ölüm tehditleri aldıktan sonra 2023 yılında Sırbistan’ı terk etti. RSF, Sırbistan Bağımsız Gazeteciler Derneği’ne (IJAS) atıfla, 16 Ağustos 2026’da Vidojković’e yönelik yeni ölüm çağrıları yapıldığını, ancak tehditlere ilişkin polis soruşturmasının bugüne kadar herhangi bir sonuç üretmediğini aktarıyor.
RSF’ye göre Vidojković, hâlihazırda sürgünde çalışan altı Sırbistanlı gazeteciden biri. Bu altı kişiden birinin 2024’te, dördünün ise bu yıl (2026) ülkeyi terk ettiği belirtiliyor. RSF, diğer sürgündeki gazetecilerin kimliklerini ve bulundukları AB ülkelerini, güvenlikleri gerekçesiyle açıklamıyor.
Radić: Ses silahı iddiası ve ardından gelen sürgün
RSF’nin haberine göre en son sürgüne giden isim, askeri konularda uzmanlaşmış serbest gazeteci Aleksandar Radić oldu. Radić, 15 Mart 2025’te Belgrad’da düzenlenen hükümet karşıtı protestoda katılımcılara karşı büyük olasılıkla bir ses silahı kullanıldığını kamuoyu önünde ilk dile getirenlerden biriydi; bu iddia başka medya kuruluşlarınca da haberleştirilmişti. RSF, Belgrad Yüksek Savcılığı’nın bu açıklamanın uydurma olup olmadığını soruşturduğunu aktarıyor.
RSF’nin aktardığına göre Radić, “bilgilendirme görüşmesi” gerekçesiyle gözaltına alındıktan sonra, hükümet yanlısı medyada kendisine ve reşit olmayan kızına ait gözetim görüntüleri ile diğer gazetecilerle özel yazışmaları yayımlandı. Siyasi saldırılar ve olası bir tutuklanma tehdidiyle karşı karşıya kalan Radić, Haziran 2026 sonunda ülkeyi terk etti. RSF, 17 Temmuz’da İçişleri Bakanlığı’nın Radić hakkında anayasal düzene ve devlet güvenliğine karşı eylem hazırlığı ile gizli bilgi ifşası suçlamalarıyla ceza şikâyetinde bulunduğunu belirtiyor.
RSF: “Sistematik bir baskı sarmalı”
RSF Prag Bürosu Direktörü Pavol Szalai, açıklamada bu tablonun Sırp hükümetinin gazetecilik mesleğine yönelik sistematik baskısının ve gazetecilere karşı işlenen suçlardaki cezasızlığın bir sonucu olduğunu belirtti. Szalai, medya özgürlüğündeki iyileşmenin Sırbistan’ın AB üyelik sürecinde önemli bir koşul olmasına rağmen, gazetecilerin AB’ye sığınmak zorunda kaldığını vurgulayarak Avrupa Komisyonu’nu ve üye devletleri bu durumu görmezden gelerek üyelik müzakerelerini sürdürmemeye çağırdı.
RSF, açıklamasında ayrıca International Press Institute (IPI) ile birlikte imzaladığı bir rapora atıfta bulunarak, Sırbistan’da gazetecilik mesleğinin tamamını etkileyen bir “şiddet sarmalından” söz ediyor. RSF, 2025 yılında Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’i “basın özgürlüğü avcıları” listesine dahil etmişti.
AB’nin tutumu: Rapor ile siyasi karar arasındaki çelişki
RSF’nin aktardığına göre, Avrupa Komisyonu Temmuz 2026’da yayımladığı Hukukun Üstünlüğü Raporu’nda Sırbistan’da gazetecilerin güvenliğinin daha da kötüleştiği sonucuna vardı. Buna rağmen Komisyon aynı ay, gerekli genel dengenin sağlandığı değerlendirmesiyle Sırbistan’ın üyelik müzakerelerinde yeni bir müzakere faslı grubunun açılmasını önerdi. RSF’nin belirttiğine göre sekiz üye devlet, hukukun üstünlüğü gerekçesiyle buna itiraz ederek yeni fasılların açılmasını fiilen engelledi.
Resmi bir yanıt var mı? Sırp makamlarından tepki
RSF’nin bu haberine yönelik doğrudan bir Sırbistan hükümeti veya Cumhurbaşkanlığı açıklaması, araştırmamızda tespit edilememiştir — bu konuda kesin bilgi bulunmamaktadır.
Ancak aynı olaylar zincirine ilişkin, tarihi belli olan bir resmi belge mevcut: Avrupa Gazeteciler Federasyonu (EFJ), Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ), RSF ve altı basın özgürlüğü örgütünün Medya Özgürlüğü Hızlı Müdahale Mekanizması (MFRR) aracılığıyla 21 Ağustos 2026’da yayımladığı ortak açıklamaya göre, Sırbistan Cumhuriyeti Yüksek Savcılığı 17 Ağustos 2026 tarihinde, Avrupa Konseyi’nin Gazetecilerin Korunması Platformu üzerinden iletilen bir bildirime resmi yanıt verdi. Bildirim, bir parlamento oturumunda N1 ve Nova yayın kuruluşlarına ve gazeteci Dinko Gruhonjić’e yönelik karalayıcı ve tehdit içerikli açıklamalarla ilgiliydi — imzacı örgütlere göre bu açıklamalar arasında Kültür Bakanı’nın Gruhonjić hakkında “başına kötü bir şey gelmeli” sözleri de vardı. İmzacı örgütler, savcılığın yanıtının bu tehdit içerikli sözleri kınamak yerine, “karalama” suçunun Ceza Kanunu’nda re’sen kovuşturulmadığı yönündeki hukuki bir teknik ayrıntıya odaklandığını ve bunu “derin endişe verici” bulduklarını belirtti.
Aynı ortak açıklamada imzacı örgütler — aralarında RSF’nin de bulunduğu sekiz kuruluş — Marko Vidojković ve Aleksandar Radić’in sürgüne gitmesine de atıfta bulunarak, Sırbistan’da gazetecilere yönelik “nefret söyleminin ve şiddetin neredeyse tam bir cezasızlıkla” sürdüğünü ve bu yıl içinde Avrupa Konseyi platformuna iletilen hiçbir vakanın çözüme kavuşturulmadığını kaydetti.
Sırbistanlı gazetecilik örgütlerinin tutumu
RSF’nin haberinde zaten kaynak olarak geçen Sırbistan Bağımsız Gazeteciler Derneği (NUNS) ve Sırbistan Bağımsız Gazeteciler Birliği (IJAS), RSF’nin aktardığı tehdit vakalarının bilgi kaynağı konumunda. NUNS, RSF’nin 20 Ağustos tarihli açıklamasının tam metnini 21 Ağustos’ta kendi web sitesinde de yayımlayarak bulgulara destek verdiğini gösterdi. Yukarıda anılan 21 Ağustos tarihli ortak basın özgürlüğü açıklamasını da RSF ile birlikte imzalayan kuruluşlar arasında Avrupa Gazeteciler Federasyonu, Uluslararası Gazeteciler Federasyonu, Index on Censorship, Avrupa Basın ve Medya Özgürlüğü Merkezi (ECPMF), Free Press Unlimited ve Avrupa Gazeteciler Birliği (AEJ) yer alıyor; bu açıklama da Sırp makamlarını cezasızlığa son vermeye çağırıyor.
Endeksteki yeri
RSF’nin 2026 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde Sırbistan, 180 ülke arasında 104. sırada yer alıyor — bu sıralama, ülkeyi 40 ülkeden oluşan AB-Balkan bölgesinde son sıraya yerleştiriyor.
Editöryal not
Bu metin, RSF’nin 20 Ağustos 2026 tarihli açıklamasına ve Medya Özgürlüğü Hızlı Müdahale Mekanizması’nın (MFRR) 21 Ağustos 2026 tarihli, sekiz basın özgürlüğü örgütü tarafından imzalanan ortak açıklamasına dayanılarak hazırlanmıştır. Metinde yer alan isimler, tarihler ve iddialar doğrudan bu kaynaklardan aktarılmıştır; RSF’nin kendisinin de belirttiği gibi, diğer sürgündeki gazetecilerin kimlikleri ve Radić vakasındaki “ses silahı” iddiasının doğruluğu gibi bazı noktalar hâlâ soruşturma veya doğrulama aşamasındadır — bu konularda kesin, bağımsız olarak teyit edilmiş bilgi bulunmamaktadır.
Sırbistan hükümetinin veya Cumhurbaşkanlığı’nın bu RSF açıklamasına yönelik doğrudan, tarihli bir yanıtı araştırmamızda bulunamamıştır. Tespit edilebilen tek resmi belge, farklı ama ilişkili bir bildirime (N1/Nova ve gazeteci Gruhonjić’e yönelik tehditler) ilişkin Yüksek Savcılığın 17 Ağustos 2026 tarihli yanıtıdır; bu belge yukarıda özetlenmiştir. Dengeli bir yayın için Sırbistan hükümetinden bu spesifik RSF açıklamasına ilişkin doğrudan bir görüş ayrıca talep edilmelidir.
Üstelik RSF açıklamasında Sırbistan Avrupa ve Balkanlarda tek denilerek basbaya Türkiye yok sayılmıştır. Oysa çok sayıda Türkiyeli gazeteci de sürgünde yaşamaktadır.
Kaynaklar:
- RSF, “Serbia: RSF raises alarm about growing number of exiled journalists, unparalleled in EU-Balkans zone”, 20.08.2026 — https://rsf.org/en/serbia-rsf-raises-alarm-about-growing-number-exiled-journalists-unparalleled-eu-balkans-zone
- MFRR (EFJ, IFJ, RSF ve diğerleri), “Serbia: Spiral of violence against journalists intensifying in total impunity”, 21.08.2026 — https://www.mfrr.eu/serbia-spiral-of-violence-against-journalists-intensifying-in-total-impunity/
- NUNS, RSF açıklamasının yeniden yayımı, 21.08.2026 — https://nuns.rs/reporteri-bez-granica-srbija-jedina-zemlja-u-regionu-eu-balkan-iz-koje-su-novinari-morali-da-odu-da-bi-bezbedno-radili/
